Hocam merhabalar. Şantiyede bindirme boyunu misal 60 cm ve döşeme kotundan yaklaşık 90 cm yukarda değil de döşeme kotuna kadar indirsek kolonda nasıl bir davranış mekanizmasıyla karşılaşırız ? Şantiyede demirciler yukardan bağlamaktan ziyade yere indirme eğiliminde oluyorlar malumunuz.
DBYBHY 2007 'de kolonlarda bindirme bölgeleri döşemenin üst kotundan başlıyordu biliyorsunuz ve TBDY 2018 'de bu durum değişti. eğer burada olumsuz bir durum oluşmasaydı yönetmeliğimizi yazan hocalarımızın böyle bir karar vermeyeceğini düşünmüyorum.
Burada temel amaç plastik şekildeğiştirme yapan bölgenin temiz bir davranış sergilemesi. Bindirme yaptığınız bölgede üst üste donatılar olması bu belirtsizliği artırıyor. Yukarıda bahsedilen moment kapasitesinin artması durumu oluşabilir, ancak bindirme bölgesinde oluşan kenetlenme döşemenin altından itibaren donatı olmadığından bir belirsizlik oluşturur ve kolon kapasitesinin ne kadar artacağına dair elimizde net bir bilgi olmaz. Kapasite artışı da sistemin davranışının değişmesi demektir. Kolon kapasitesi arttığında kolonlara gelen kesme kuvveti de denklem 7.5 sebebi ile artar. Dolayısıyla siz enine donatıda olumsuz bir tarafta kalmış olursunuz.
Uygulama açısından da donatıların üst üste olması, beton girme ihtimalinin az olması, aderansın sağlanmaması gibi durumlar da bu kolonun alt bölgesinde beklenmedik davranışlara yol açabilir. mesnet bölgesinde bindirme olmaması, beton ve donatı kalitesi açısından, bindirme bölgesi olan yere göre daha kaliteli bir beton-donatı ilişkisi oluşturur. Bu sebeple böyle bir uygulama isteniyor. Kolonların ortasında oluşan moment deprem etkisi ve düşey yükler etkisi altında çok düşük kaldığı için bu belirsizliğin göçmeye dönüşme ihtimalini azaltıyor.
Amerikan beton yönetmeliği ACI 'da uzun zamandır süneklik düzeyi yüksek sistemlerde kolonların bindirme bölgesi kolonların ortasında yapılıyor. Hatta ACI durumu bir adım öteye götürüp kirişlerin de bindirme bölgesini ortadan yaptırıp, kolon-kiriş birleşimlerinde düz donatı ve ilaveleri geçiriyor herhangi bir bindirme uygulamıyor.
Bu noktada teknik destek ve mesleki tecrübeme dayanarak şunu söyleyebilirim. Bir çok şantiyede sadece uygulamayı biraz daha kolaylaştırmak için kenetlenme boyunu artırarak fazla donatıyı kullanma isteği olmayacağını düşünüyorum. önce bindirmeyi döşeme kotuna indirip fazla donatı kullanma eğiliminde sonrasında da bindirmeyi 2007 yönetmeliğinde olduğu gibi yapmak isteme eğiliminde olacaklardır. kısaca eski uygulamaya devam etmek isteyeceklerdir. Bu uygulama şu an yürürlükte olan yönetmeliğe uygun değil.
Forumda bu konuda çeşitli tecrübeler edinmiş mühendis arkadaşlarımdan da bir katkı sağlamasını rica ediyorum.
Burada hesaplamalar da kenetlenmelinin ortada olmasına göre yapılıyor ve hesaplar bu uygulamaya göre değişiyor.
Bu noktada belki süneklik düzeyi sınırlı sistemler için bir düzenleme uygulanabilir. ACI 'da intermediate moment frame bizdeki karşılığı süneklik düzeyi sınırlı olan sistemlerde bindirme bölgesi 2007 yönetmeliğinde olduğu gibi kolonların alt noktasından uygulanabiliyor. TBDY 2018 içerisinde süneklik düzeyi sınırlı kolonlar için de bindirme bölgesi ortada olmak zorunda. Dolayısıyla belki bu referans gösterilebilir ancak bunun için yönetmeliğin bu anlamda değişmesi gerekir.
Bir süre önce amerikan beton yönetmeliği kullanan bir ülkeye gitme fırsatım oldu. Orada mesleki merakımdan şantiyeleri incelediğimde kolon birdirmelerinin tam olarak TBDY 'de ve ACI 'da tarif edildi şekliyle kolon ortasından yapıldığını gördüm. Filizler fazla uzun bırakılıyor diğer kolonun donatıları da bindirme bölgesinde bağlanıyor. Diğer ülkelerde uygulanıyorsa bizim ülkemizde de rahatlıkla uygulanabilir. Uygulama açısından imkansız değil yalnızca şantiyedeki çalışan arkadaşlarımızın konfor alanlarından çıkması gerekiyor. Bu noktada taviz verilmemesi kanaatindeyim.
Saygılarımla...