1.Modda burulma çıkması

[Mühendis52]

Merhaba, deneme amaçlı proje çiziyorum. Çizmiş olduğum projede analiz sonucunda 1.modda baskın bir şekilde burulma çıkıyor. Dış akslarda bazı kolonları perdelere çevirerek engellemeye çalıştım fakat rapora baktığımda modal kütle katılım oranına göre sadece rz değerini bir nebze azaltabildim. 1.modda burulmadan kurtulmam için nasıl bir çözüm yapmalıyım?

 

[1serdarorman]

Selamlar, bu konudaki bilgiler işinize yarayacaktır.

Bu linki görmek için izniniz yok. Giriş yap veya üye ol.

 

[goose]

Dış akslarda bazı kolonları perdelere çevirerek engellemeye çalıştım

Bunun işe yaraması için perdelerin dış akslara paralel (kırmızı işaretlediğin yönde) olması gerekir, siz dış akslara dik yapmışsınız. Özellikle perdelerin zayıf yönde rijitliği oldukça azdır. Kendi boyut küçüklüklerinin yanısıra etkin kesit rijitliği çarpanı ile mevcut rijitliği ayrıca %25'e düşürülür, yani zayıf yönde hemen hemen hiç rijitlik katkıları olmaz.



Ayrıca 4 perdede bunu yapmak çok da yeterli gelmeyebilir. Kolonlarınız da genelde dış akslara dik yerleşmiş. Bu etkenler yapının burulma rijitliğini düşürür.

 

[Mühendis52]

Raporlarda burulma düzensizliği dinamik yöntem kullanıldığı için önemi yoktur diyor, yani modal kütle katılım oranına göre 1.modda rz değerinin yüksek çıkmasının önemi olmadığı anlamına gelir mi

 

[goose]

Yönetmeliğin bu konuda kesin bir hükmü yok, ancak tavsiyesi var:



Tabi ki taşıyıcı sistem burulma yapmaya yatkın olmasa daha iyi bir tasarım olur.

 

[Oğuzcan HADİM]

Raporlarda burulma düzensizliği dinamik yöntem kullanıldığı için önemi yoktur diyor, yani modal kütle katılım oranına göre 1.modda rz değerinin yüksek çıkmasının önemi olmadığı anlamına gelir mi

TBDY 1. modda burulmayı yasaklamamıştır. Burada modların kütle katılımlarının toplamının %95 'i geçmesi TBDY 'e göre yeterlidir. Ancak Bilgilendirme eki 3A 'da burulma düzensizliğinden kaçınmamız gerektiğini belirtmiş. Bu anlamda mod birleştirme yöntemi kullanıldığında birinci mod burulma olabilir, ancak mühendislik teamülü gereği çok önerilmez.

Birinci modun burulma olması yapının burulma rijitliğinin düşük olmasından kaynaklanır. Bunun için çeşitli sebepler vardır. Kenar akslarda hem X hem Y yönünde cepheye paralel perdelerin ve çerçevelerin tanımlanması burulma rijitliğini artırır. Bir nevi tüp benzeri bir sistem oluşturmak çözüm olabilir. Kolonları perdeye çevirmek bu anlamda faydalı olabilir. Ancak en verimli yöntem dış akstlarda cepheye paralel perdelern tanımlayarak burulma rijitliğini artırmaktır. Örneğin aşağıdaki kırmızı işaretli kirişlerden 1 tanesi perde olsaydı veya uygun boyutta bu bölümler üzerinde perde olsa idi ilk mod çok yüksek ihtimalle X veya Y ekseninde olurdu. Burada önerilerimi mimariden bağımsız yaptığımı hatırlatmak isterim.

.


Ayrıca perdelerin kuvvetli eksenlerinden çerçevelere bağlanması da taşıyıcı sistemi düzenleyeceğinden burulmayı engelleyecektir.

Örneğin, perdelerin kuvvetli eksenlerinden, yani grup perde kollarından, kirişler ile moment çerçevesine bağlanmadığı için yatay yük taşıyıcı sistem anlamında bu sistemin verimliliği düşük diyebiliriz.




Bu konuda forumda oldukça fazla başlıkta yazılar yazdık. Onları inceleyebilirsiniz.

Konu içindeki mesaj 'Yapı Periyodunun Yüksek Çıkması ve İlk Modun Burulma Olması'

2 Mar 2026

Merhaba, burulmanın 2. modda oluşmaması içine ne yapabiliriz? Yapımız uzun ince bir şekilde olduğu için bu durumdan kaçmanın zor olduğunu düşünüyorum. Bu tarz yapılarda öneriniz ne olur?
Teşekkür ederim

Rijitlik merkezini kütle merkezine yaklaştırmayı deneyebilirsiniz. Bunun dışında en dış çerçevelerdeki Y yönü rijitliği artırmayı deneyebilirsiniz. Planda ince-uzun binalar burulmaya meyillidir. Bu sebeple mümkün mertebe dış çerçevelerde zayıf yönde rijit elemanlar teşkil ederek burulma rijitliğinin artırılması lazım ki burulma modunun periyodu düşsün.
Burulma rijitliğini artırmak...

• Oğuzcan HADİM

• 

Konu içindeki mesaj 'MOD 1 de BURULMA RZ'

7 Kas 2024

Yapıların 1. modlarının burulma olması ile alakalı herhangi bir kısıtlama TBDY içerisinde bulunmuyor. Burada modların kütle katılımlarının toplamının %95 'i geçmesi TBDY 'e göre yeterlidir. Yalnızca bu durumdan ve burulma düzensizliğinden kaçınılması gerektiği Bölüm ek 3a 'da önerilmiştir.



Birinci modun burulma olması durumu tamamen yatay yük taşıyıcı sistem ile ilgili bir durumdur. eğer 1. modda burulma modu olmasını istemiyorsanız taşıyıcı sistemi değiştirmeniz gerekiyor.
Burada idead bir taşıyıcı sistem için, perdelerin kollarını sürekli olacak şekilde moment çerçevelerine...

• Oğuzcan HADİM

• 

Konu içindeki mesaj 'RZ SORUNU'

11 Şub 2026

dış akslara olabilecek yerelere perde eklememize rağmen mod1 i aşamadık,hesaplarda bir problem olabilir mi acaba ?

Benim dış akslara perde tanımlamaktan kastın dış akslar ekseninde perdelerin tanımlanması idi. Ek olarak yapının büyüklüğünü düşündüğümüzde burada ciddi bir katkı sağlayacak bir perde oranlarının yerleştirilmesi daha uygun olacatır.

Hesaplarda herhangi bir problem yoktur. Dilerseniz uluslararası geçerliliği olan bir başka yazılımla (sap2000 ETABS gibi) aynı modeli girip karşılaştırma yapabilirsiniz.

Mimariden bağımsız bir deneme yaptım. Hızlı bir sonuç almak için...

• Oğuzcan HADİM

• 

Saygılarımla...

 

[Mühendis52]

TBDY 1. modda burulmayı yasaklamamıştır. Burada modların kütle katılımlarının toplamının %95 'i geçmesi TBDY 'e göre yeterlidir. Ancak Bilgilendirme eki 3A 'da burulma düzensizliğinden kaçınmamız gerektiğini belirtmiş. Bu anlamda mod birleştirme yöntemi kullanıldığında birinci mod burulma olabilir, ancak mühendislik teamülü gereği çok önerilmez.

Birinci modun burulma olması yapının burulma rijitliğinin düşük olmasından kaynaklanır. Bunun için çeşitli sebepler vardır. Kenar akslarda hem X hem Y yönünde cepheye paralel perdelerin ve çerçevelerin tanımlanması burulma rijitliğini artırır. Bir nevi tüp benzeri bir sistem oluşturmak çözüm olabilir. Kolonları perdeye çevirmek bu anlamda faydalı olabilir. Ancak en verimli yöntem dış akstlarda cepheye paralel perdelern tanımlayarak burulma rijitliğini artırmaktır. Örneğin aşağıdaki kırmızı işaretli kirişlerden 1 tanesi perde olsaydı veya uygun boyutta bu bölümler üzerinde perde olsa idi ilk mod çok yüksek ihtimalle X veya Y ekseninde olurdu. Burada önerilerimi mimariden bağımsız yaptığımı hatırlatmak isterim.

Ekli dosyayı görüntüle 60334.


Ayrıca perdelerin kuvvetli eksenlerinden çerçevelere bağlanması da taşıyıcı sistemi düzenleyeceğinden burulmayı engelleyecektir.

Örneğin, perdelerin kuvvetli eksenlerinden, yani grup perde kollarından, kirişler ile moment çerçevesine bağlanmadığı için yatay yük taşıyıcı sistem anlamında bu sistemin verimliliği düşük diyebiliriz.

Ekli dosyayı görüntüle 60333


Bu konuda forumda oldukça fazla başlıkta yazılar yazdık. Onları inceleyebilirsiniz.

Konu içindeki mesaj 'Yapı Periyodunun Yüksek Çıkması ve İlk Modun Burulma Olması'

2 Mar 2026

Merhaba, burulmanın 2. modda oluşmaması içine ne yapabiliriz? Yapımız uzun ince bir şekilde olduğu için bu durumdan kaçmanın zor olduğunu düşünüyorum. Bu tarz yapılarda öneriniz ne olur?
Teşekkür ederim

Rijitlik merkezini kütle merkezine yaklaştırmayı deneyebilirsiniz. Bunun dışında en dış çerçevelerdeki Y yönü rijitliği artırmayı deneyebilirsiniz. Planda ince-uzun binalar burulmaya meyillidir. Bu sebeple mümkün mertebe dış çerçevelerde zayıf yönde rijit elemanlar teşkil ederek burulma rijitliğinin artırılması lazım ki burulma modunun periyodu düşsün.
Burulma rijitliğini artırmak...

• Oğuzcan HADİM

• 

Konu içindeki mesaj 'MOD 1 de BURULMA RZ'

7 Kas 2024

Yapıların 1. modlarının burulma olması ile alakalı herhangi bir kısıtlama TBDY içerisinde bulunmuyor. Burada modların kütle katılımlarının toplamının %95 'i geçmesi TBDY 'e göre yeterlidir. Yalnızca bu durumdan ve burulma düzensizliğinden kaçınılması gerektiği Bölüm ek 3a 'da önerilmiştir.



Birinci modun burulma olması durumu tamamen yatay yük taşıyıcı sistem ile ilgili bir durumdur. eğer 1. modda burulma modu olmasını istemiyorsanız taşıyıcı sistemi değiştirmeniz gerekiyor.
Burada idead bir taşıyıcı sistem için, perdelerin kollarını sürekli olacak şekilde moment çerçevelerine...

• Oğuzcan HADİM

• 

Konu içindeki mesaj 'RZ SORUNU'

11 Şub 2026

dış akslara olabilecek yerelere perde eklememize rağmen mod1 i aşamadık,hesaplarda bir problem olabilir mi acaba ?

Benim dış akslara perde tanımlamaktan kastın dış akslar ekseninde perdelerin tanımlanması idi. Ek olarak yapının büyüklüğünü düşündüğümüzde burada ciddi bir katkı sağlayacak bir perde oranlarının yerleştirilmesi daha uygun olacatır.

Hesaplarda herhangi bir problem yoktur. Dilerseniz uluslararası geçerliliği olan bir başka yazılımla (sap2000 ETABS gibi) aynı modeli girip karşılaştırma yapabilirsiniz.

Mimariden bağımsız bir deneme yaptım. Hızlı bir sonuç almak için...

• Oğuzcan HADİM

• 

Saygılarımla...

Dediğiniz yerlere mimariden kaynaklı perde atamıyorum fakat sağ sol üst ve alt köşelere perde yerleştirdim ve merdivendeki kenar perdelerini sildim çünkü hiçbir şekilde yatay yük aktarımı yeterince yapılmıyor sisteme yardım etmesi gerekirken bence olumsuz etki ediyordu böyle denediğimde 1.mod rz değeri 0.61 den 0.49 a düştü fakat hala aşamadım. Kirişlerin sürekli olmamasından kaynaklı da bu durum yaşanır mı ve bu şekilde paftaladığım senaryoda proje müellifi için sorun teşkil edilir mi

 

[Oğuzcan HADİM]

Dediğiniz yerlere mimariden kaynaklı perde atamıyorum fakat sağ sol üst ve alt köşelere perde yerleştirdim ve merdivendeki kenar perdelerini sildim çünkü hiçbir şekilde yatay yük aktarımı yeterince yapılmıyor sisteme yardım etmesi gerekirken bence olumsuz etki ediyordu böyle denediğimde 1.mod rz değeri 0.61 den 0.49 a düştü fakat hala aşamadım. Kirişlerin sürekli olmamasından kaynaklı da bu durum yaşanır mı ve bu şekilde paftaladığım senaryoda proje müellifi için sorun teşkil edilir mi

Ben önerilerimi mimariden bağımsız yalnızca statik anlamdaki davranışı gözönüne alarak yaptım. Benim önerdiğim şekilde yapılmaması durumunda mimariye uygun ve aynı davranışı sergileyecek başka bir taşıyıcı sistem seçimi yapabilirsiniz.

Kirişlerin sürekli olmaması yatay yük taşıyıcı sistemini olumsuz etkileyen bir durumdur; bu sebeple sürekli olması her daim daha iyi bir sonuç çıkarır. Saplama kirişler, süreksiz çerçeveler yük aktarımı anlamında sürekli çerçevelerden daha başarısız olduğu için kirişlerin sürekli olması her daim ilk önerimizdir.

Rz için, taşıyıcı sistemi etkileyecek ölçekte bir taşıyıcı sistem düzenlemesi yapmak gerekir. Tek bir perde eklemek veya tek bir kolon boyutunu değiştirmek gibi hamleler bu türden taşıyıcı sisteme bağlı olan değerleri (periyot, göreli öteleme, mod şekilleri vb.) çok ciddi değiştirmeyecektir.

Saygılarımla...

 

[tcemreatt]

Bu konuya ilişkin şöyle bir soru eklemek istiyorum :

1- Analiz yaptıktan sonra bu Rz kontrolünü yaparken modal E-1-2-3-4-5 ya da Modal BE-1-2-3-4-5 gibi senaryoların hangisi üzerinden tahkik yapmak gerekiyor ? her biri için dinamik analiz raporu seçeneği üzerinden tek tek hepsine de bakmak mı gerekir ?

2- Ek olarak bu tablolardan hangisi bakılmaya esas tablodur ve bu tabloların ( modal kütleler, modal kütle katılım oranları, modal katılım çarpanları) anlamı nedir ?

2- Bu Rz yani z ekseni etrafında dönme miktarının bir kritik sınırı var mı ? örneğin A1 burulma düzensizliğine sebebiyet verecek düzey belli bir değer ya da orandan mı kaynaklıdır ?

@Yasin TEZEL @Oğuzcan HADİM @İsmail Hakkı BESLER

 

[Oğuzcan HADİM]

1- Analiz yaptıktan sonra bu Rz kontrolünü yaparken modal E-1-2-3-4-5 ya da Modal BE-1-2-3-4-5 gibi senaryoların hangisi üzerinden tahkik yapmak gerekiyor ? her biri için dinamik analiz raporu seçeneği üzerinden tek tek hepsine de bakmak mı gerekir ?

E 1-2-3-4-5 üzerinden bakmak daha anlamlı olacaktır. BE olarak bakılanlar yanlızca bodrum kat kütlelerin dikkate alınıp, üst katların kütlelerinin dikkate alınmadığı durum için yapıldığından ( TBDY 4.8.5.3 ) üst yapı için burulma davranışı etkisi ciddi şekilde görülmeyebilir.

E1-2-3-4-5 in farklarının ne olduğunu aşağıdaki linkten inceleyebilirsiniz. Burada kütle merkezinin X ve Y için +-%5 kaydırılmasından elde edilen sonuçlar ile birlikte ekdışmerkezlik etkisi olmaksızın yapılan ek bir modal analiz daha olduğundan bunların tamamı burulma için bir fikir verecektir.

Bu linki görmek için izniniz yok. Giriş yap veya üye ol.

2- Ek olarak bu tablolardan hangisi bakılmaya esas tablodur ve bu tabloların ( modal kütleler, modal kütle katılım oranları, modal katılım çarpanları) anlamı nedir ?

Detaylı dinamik analiz raporunu inceleyebilirsiniz. Burada tüm modal hesaplar dikkate alınır ve tek bir modal analiz durumunun final sonuçları verilir. Bunun dışında tüm modal sonuçları da üç boyutlu perspektrif ekrandan inceleyebilirsiniz.

TAbloların ne anlama geldiği ile ilgili detaylı bilgi idecad bilgi ankasında bulunmaktadır. Aşağıda gönderdiğim bağlantının tüm alt başlıklarını inceleyerek detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

Bu linki görmek için izniniz yok. Giriş yap veya üye ol.

Aynı zamanda mod birleştirme yönteminin elle yapılmış hesaplarının olduğu bir örneğimiz de bulunmaktadır.

Bu linki görmek için izniniz yok. Giriş yap veya üye ol.

2- Bu Rz yani z ekseni etrafında dönme miktarının bir kritik sınırı var mı ? örneğin A1 burulma düzensizliğine sebebiyet verecek düzey belli bir değer ya da orandan mı kaynaklıdır ?

Bu sonuç yani 1. modda burulma çıkmasının kritik bir sınır değeri bulunmuyor. Mod şekilleri bize yalnızca şekildeğiştirmenin biçimini gösteren ara sonuçlardır. Dolayısıyla mod şeklinin yalnızca kütle katılımı, periyodu ve şeklin kendisini dikkate alabiliriz. Burada Düzensizliği etkileyecek oran kütle katılımı olacaktır. Kütle katılımı ne kadar yüksek ise o modun şekildeğiştirmeye olan ekisi o kadar fazla olacaktır. Ancak bunun belirli bir sınırı yok.

Burada dikkate alınması gereken değerler, göreli ötelemeler, düzensizlik için hesaplanan şekildeğiştirme değerleri ve iç kuvvetler olacaktır.

Saygılarımla...

 

[tcemreatt]

E 1-2-3-4-5 üzerinden bakmak daha anlamlı olacaktır. BE olarak bakılanlar yanlızca bodrum kat kütlelerin dikkate alınıp, üst katların kütlelerinin dikkate alınmadığı durum için yapıldığından ( TBDY 4.8.5.3 ) üst yapı için burulma davranışı etkisi ciddi şekilde görülmeyebilir.

E1-2-3-4-5 in farklarının ne olduğunu aşağıdaki linkten inceleyebilirsiniz. Burada kütle merkezinin X ve Y için +-%5 kaydırılmasından elde edilen sonuçlar ile birlikte ekdışmerkezlik etkisi olmaksızın yapılan ek bir modal analiz daha olduğundan bunların tamamı burulma için bir fikir verecektir.

Bu linki görmek için izniniz yok. Giriş yap veya üye ol.

Detaylı dinamik analiz raporunu inceleyebilirsiniz. Burada tüm modal hesaplar dikkate alınır ve tek bir modal analiz durumunun final sonuçları verilir. Bunun dışında tüm modal sonuçları da üç boyutlu perspektrif ekrandan inceleyebilirsiniz.

TAbloların ne anlama geldiği ile ilgili detaylı bilgi idecad bilgi ankasında bulunmaktadır. Aşağıda gönderdiğim bağlantının tüm alt başlıklarını inceleyerek detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

Bu linki görmek için izniniz yok. Giriş yap veya üye ol.

Ekli dosyayı görüntüle 60385

Aynı zamanda mod birleştirme yönteminin elle yapılmış hesaplarının olduğu bir örneğimiz de bulunmaktadır.

Bu linki görmek için izniniz yok. Giriş yap veya üye ol.

Bu sonuç yani 1. modda burulma çıkmasının kritik bir sınır değeri bulunmuyor. Mod şekilleri bize yalnızca şekildeğiştirmenin biçimini gösteren ara sonuçlardır. Dolayısıyla mod şeklinin yalnızca kütle katılımı, periyodu ve şeklin kendisini dikkate alabiliriz. Burada Düzensizliği etkileyecek oran kütle katılımı olacaktır. Kütle katılımı ne kadar yüksek ise o modun şekildeğiştirmeye olan ekisi o kadar fazla olacaktır. Ancak bunun belirli bir sınırı yok.

Burada dikkate alınması gereken değerler, göreli ötelemeler, düzensizlik için hesaplanan şekildeğiştirme değerleri ve iç kuvvetler olacaktır.

Saygılarımla...

Hocam burada bahsettiğiniz tek bir final sonuçları dediğiniz en olumsuz senaryoyu veren zarf durum mu ?
ek olarak bu modal sonuçlar binanın deprem ve diğer yük ve kuvvetler altında meydana gelen davranışlar doğru mu ? hakim doğal titreşim periyodundaki hiçbir yük etkisi olmaksızın hesaplanan modal sonuç değil yani ? eğer böyleyse o sonuca nerden bakabiliriz hocam ?

 

[Oğuzcan HADİM]

Hocam burada bahsettiğiniz tek bir final sonuçları dediğiniz en olumsuz senaryoyu veren zarf durum mu ?

Evet burada zarf durumuna bakılıyor ve en olumsuz durum yalnızca detaylı dinamik analiz raporunda basılıyor. Normal şartlarda mod birleştirme uygulanırken hesaplanan iç kuvvetlerde tüm değerler dikkate alınır.

ek olarak bu modal sonuçlar binanın deprem ve diğer yük ve kuvvetler altında meydana gelen davranışlar doğru mu ?

Modal sonuçlar yalnızca deprem etkisi altında meydana gelen davranışı temsil eder. Bazı durumlarda rüzgar yükleri için de mod birleştirme kullanılır ancak TBDY kapsamında mod birleştirme yöntemi deprem etkisi altındaki davranışı anlatmaktadır.

hakim doğal titreşim periyodundaki hiçbir yük etkisi olmaksızın hesaplanan modal sonuç değil yani ? eğer böyleyse o sonuca nerden bakabiliriz hocam ?

Mod birleştirme yöntemi genel olarak bir yük etkisi altında hesaplanan bir yöntem değildir. Burada sistemin kütle ve rijitlik matrisleri kullanılarak bir modal analiz yapılır ve sistemin periyotları ve mod şekilleri bulunur.

Daha sonra deprem etkisi yani spektrum eğrisi devreye girer. Her bir mod şekli için spektrum eğrisinin de yardımı ile her bir mod için bir iç kuvvet dağılımı hesaplanır daha sonra da kütle katılım oranı ve diğer modal çarpanlar hesaplanarak da bu etkiler CQC yöntemi ile birleştirilir. Yukarıda gönderdiğim bağlantıda tüm detaylar bulunmaktadır.

Saygılarımla...